Whose purpose is it anyway?

Sailen Routray 

(This essay reflects on the idea of purpose—whether it is shaped by the self, by society, or by circumstance. It explores how individuals navigate meaning and intention in everyday life.)

 A Japanese teapot made out of iron, viewed from above
Photo credit: Wikimedia Commons/Agon S. Buchholz

From where I am sitting and writing right now I can see a wide expanse of fields extending till the horizon. The line where the earth and sky meet is hidden by the bodies of trees. In the middle distance I can see a large tree, perhaps a mahua, spread over a few hundred square feet. There are two smaller trees near this tree. The leaves of all the three are a shade of light green tinged with yellow.

The largest of the three trees has a thin foliage, but the ground underneath is always shaded. Right now it is eleven in the forenoon of a hot Baisakha day. I can see a bull standing absolutely still underneath. When I visited the tree last, on some other summer day, I saw a couple of dogs sprawled on the ground, near its trunk, panting as they are wont to do.

Is this tree’s purpose to provide shade to stray animals and people? Not really. It does provide shade and many other things besides, all of which are beneficial to some creature or the other. But is that the tree’s purpose? Perhaps the only purpose we can attribute to this tree is to live, which it does no matter what. It is perhaps safe to say that the tree does not have a purpose.

Do I have a purpose? I have spent a lot of time in my life with soul searching, explorations, and intense seeking to figure out my purpose. I have met and experienced some interesting people, ideas, books, places, heartburn, and happiness in the process. But have I found my purpose? No.

What if the differences I posit between the tree and me, with respect to this idea of having a purpose, are not tenable at all? What if I am like the tree. What if I do not have a purpose?

Then I am just free to do whatever I want to do from moment to moment, like the tree. But am I able to exercise that freedom? Alas, no! There is social conditioning that forces me to think that I must have a purpose. And then I become guilty about seeking purpose as a matter of habit, despite intellectually understanding that I do not need to have any purpose to earn the right to exist.

This has the possibility of turning into an infinite loop. There seems to be only one way out of it. It is this—to cognize that the purpose of human life is to realize that we don’t have any purpose and to strive to make that realization not a matter of intellectual understanding but of everyday living. Paradoxical? Welcome to real life!

Note: You may want to explore a poem that plays with the idea of meaning titled 'Some things I Have Been Meaning to Tell You Or The Bhubaneswar Love Song' and a reflective piece titled 'Manual for Making a Chariot' that shows how the magical is often embedded within ordinary memories. 

Tags: meaning of life essay, purpose in life reflection, philosophy of purpose, personal reflection essay, life and meaning writing

Keywords: purpose, life meaning, self and society, essay reflection on life

ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଦଳିତ ଜୀବନ

                    (Nayagarh Jillara Dalita Jibana: Dalit lives in Nayagarh district)

ଶୈଲେନ ରାଉତରାୟ

ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧଟି ୧୯୪୦–୫୦ ଦଶକରେ ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଦଳିତ ଜୀବନର ଛବି ଦିଏ ।

(This Odia essay reflects on Dalit life and social realities in Nayagarh district of Odisha during the 1940s–50s. It explores lived experience, social structures, and everyday realities in rural Odisha.)

ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର କଣ୍ଟିଲୋ ପାଖରେ ମହାନଦୀର ଦୃଶ୍ୟ
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ - ୱିକିମିଡ଼ିଆ କମନ୍ସ୍/କୃପାସିନ୍ଧୁ ମୁଦୁଲି

ଲେଖକ, ସଙ୍କଳକ ଓ ଯନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ଦୋରାଙ୍କର ଘର ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ବଡ଼ଗୋରଡ଼ା ଗ୍ରାମରେ । ଗାଆଁଟିରେ ଚଷା, ଗୁଡ଼ିଆ, ଗଉଡ଼, କରଣ, ସୁନାରି, ପାଣ, ଧୋବା ଓ ଖଦାଳ ଇତ୍ୟାଦି ନାନା ଜାତିର ଲୋକ ଅଛନ୍ତି । ଦୋରା ବାବୁଙ୍କର ଜନ୍ମ ୧୯୩୯ ମସିହାରେ । ଜାତିରେ ତେଲେଗୁ ନାଇଡ଼ୁ । ସେ ଶିଶୁ ଶ୍ରେଣୀରେ ୧୯୪୫ ମସିହାରେ ଆଙ୍ଗିସିଙ୍ଗିରେ ଥିବା ବଡ଼ଗୋରଡ଼ା ଶିଶୁ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ତାହା ପରେ ଯାଆନ୍ତି ସାନଗୋରଡ଼ା ଇସ୍କୁଲୁକୁ, ତତ୍ପରେ ଶିଖରପୁର ମାଇନର ସ୍କୁଲୁ, ଓ ସବା ଶେଷରେ ଶରଣକୂଳ ହାଇସ୍କୁଲୁ ।

ସେତେବେଳେ ଇସ୍କୁଲୁମାନଙ୍କରେ ଛୁଆଁଅଛୁଆଁ ଭାବ ପ୍ରବଳ । ପିଲାମାନେ ଜାତି ଭିତ୍ତିରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ବସନ୍ତି । ବ୍ରାହ୍ଣଣ ପିଲାଏ ବସିବା ପାଇଁ ତାଳପତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଛପା ଆଣୁଥିଲେ । ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ବାବୁ ବାଉଁଶ ତିଆରି ଛପା ନେଇ ଇସ୍କୁଲୁ ଯାଉଥିଲେ । ଏହି ଛପା ଧୁଷୁମା ଗାଁର ହାଡ଼ି ଜାତିର ଲୋକମାନେ ତିଆରି କରୁଥିଲେ । ଏହା ସେମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହର ଏକ ସାଧନ ଥିଲା ।  ଛୁଆଁଅଛୁଆଁ ଭାବ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବି ଥିଲା । ସ୍ୱାଧିନତା ଆଖପାଖର ଏହି ସମୟରେ ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଇସ୍କୁଲମାନଙ୍କରେ, ଦଳିତ ପିଲାମାନଙ୍କୁ (ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କ ପରି) ହାତରେ ନମାରି, କିମ୍ବା ସିଧାସଳଖ ବେତରେ ନମାରି, ବେତ ଫୋପାଡ଼ି ମାଡ଼ ମରାଯାଉଥିଲା ।

ଗୋବର୍ଦ୍ଧନବାବୁଙ୍କ ଦେଖିବାରେ ଶ୍ରୀ ବନ ସେଠୀ ଓ ତାଙ୍କର ସାନଭାଇ ଶ୍ରୀ କହ୍ନେଇ ସେଠୀ ଧୋବା ଭାବରେ ଗାଁ’ରେ ଖଟୁଥିଲେ । ଏଥି ପାଇଁ ସେମାନେ ପ୍ରତି ପରିବାରଠାରୁ ବାର୍ଷିକ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିମାଣରେ ବର୍ତ୍ତନ ପାଉଥିଲେ । ପ୍ରଥାଟିର ପ୍ରଚଳନ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅଛି ଓ ଧୋବା ଜାତିର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ପରିବାର ପିଛା ଚାରି ନଉତି ଲେଖାଏଁ ନେଉଚନ୍ତି ।

ବେଳେବେଳେ ଲୁଗା ସିଝାଇବାକୁ କାଠ ମିଳେନାହିଁ । ତ, ଧୋବାମାନେ ମଶାଣିରୁ ଦରପୋଡ଼ା କାଠ ଆଣନ୍ତି । ପୋଡ଼ି, ଲୁଗା ସିଝାଇବା କାମରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । କେହି ଲୋକ ଖରାପ ହୋଇଗଲେ ମାଲଭାଇ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଧୋବାମାନେ ଶବ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ସହିତ ମଶାଣି ଯାଉଥିଲେ । ପିଲା ପେଟରେ ଥାଇ ମାଆ ମରିଗଲେ, ସ୍ତ୍ରୀଲୋକଟିର ପେଟ ଚିରି, ମଲା ପିଲାଟିକୁ ବାହାର କରି ତାହାର ଶବଦାହ କରିବାର ଦାୟିତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଧୋବାମାନଙ୍କର ଥିଲା । ମୁର୍ତିଖିଆର ଦଶଦିନ କର୍ମ ପାଇଁ ଧୋବା ଜାତିର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷ ମାନଙ୍କୁ ଲୁଗାପଟା ମିଳୁଥିଲା ।

ଦୋରା ବାବୁଙ୍କ ପିଲାଦିନେ ଗାଁ’ର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏକ ଖଦାଳ ସାହି ଥିଲା । ଏଥିରେ ଛଅଟି ପରିବାର ବସବାସ କରୁଥିଲେ । ଏ ସମସ୍ତ ପରିବାରମାନଙ୍କର ସାଙ୍ଗିଆ ଭୋଇ ଥିଲା । ସେମାନେ ସେତେବେଳେ ଅଛୁଆଁ ଭାବରେ ଗଣ୍ୟ ଥିଲେ । ତା’ଙ୍କୁ କେହି ଛୁଉଁ ନଥିଲେ । ମାତ୍ର ବାହାଘର ବେଳେ ଖଦାଳମାନେ ହିଁ ପାଲିଙ୍କି ବାହକ ଭାବରେ କାମ କରୁଥିଲେ ।

ଏହି ଖଦାଳ ଜାତିର ଲୋକମାନଙ୍କର ନିଜର ଅଳପ କିଛି ଜମିବାଡ଼ି ଥିଲା । କିଛି ଜମି ଭାଗରେ ଧରି ମଧ୍ୟ ଚାଷ କରୁଥିଲେ । ଅତି ନିରିମାଖି ଖଦାଳମାନେ ପର ଘରେ ହଳିଆ ରହୁଥିଲେ, ନହେଲେ ମୂଲ ଲାଗି ଚଳୁଥିଲେ । ଏବେ ଅବଶ୍ୟ ଗାଁରୁ ହଳିଆ ପ୍ରଥା ଉଠିଗଲାଣି । ଖଦାଳମାନେ ମାଛ ମାରି ବିକ୍ରି ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଏହା ଛଡ଼ା କୁକୁଡ଼ା ପାଳି, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅଣ୍ଡା, ଉଭୟ ବିକିରି କରୁଥିଲେ । ଆଗରୁ ହାଟବଜାରରେ ଅଣ୍ଡା ଓ କୁକୁଡ଼ା ମିଳୁ ନଥିଲା । ଖଦାଳମାନେ ହିଁ କୁକୁଡ଼ା ଆଦି ପାଳି ଯୋଗାଉଥିଲେ ।

ବଡ଼ଗୋରଡ଼ା ଗାଆଁରେ ପାଣ ଜାତିର ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ପରିବାର ରହୁଥିଲେ । ଏହି ଘରୁ ଗାଁର ଚଉକିଦାର ଥିଲେ, ଶ୍ରୀ ଲୋକନାଥ ନାୟକ । ତା’ଙ୍କୁ ଚଉକିଦାରି କରିବା ପାଇଁ ଚାରି ମାଣ ଜମି ମିଳିଥିଲା । ସପ୍ତାହକୁ ଥରେ ସେ ଶରଣକୂଳ ଥାନାରେ ହାଜର ହୁଅନ୍ତି । ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆନୁସଙ୍ଗିକ ଖବର ଥାନାବାଲାଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି । ଚାରି ମାଣ ଜମି କିଛି କମ ନୁହେଁ । ମାତ୍ର ସେମାନଙ୍କର ଚଳଣି ସେତେବେଳେ ବିଶେଷ ଭଲ ନଥିଲା ।

ଏହାର କାରଣ ହେଲା ଯେ ପାଣମାନେ ଜାତିରେ ଅଛୁଆଁ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜମିରେ ଗାଁର ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଲୋକେ ଖଟି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ବିଲମାନଙ୍କରେ ଅନ୍ୟ ଗାଁ’ରେ ରହୁଥିବା ତାଙ୍କର ଜାତିଭାଇମାନେ ହିଁ ଖଟି ଆସନ୍ତି । ମାତ୍ର ସେମାନେ ନିଜର ବିଲବାଡ଼ି ଓ ନାନାଦି ଅନ୍ୟ କାମ ସାରି ଲୋକନାଥ ବାବୁଙ୍କ ବିଲରେ କାମ କରି ଆସିଲା ବେଳକୁ ଠିକଣା ସମୟ ଗଡ଼ିଯାଇଥାଏ । ବେଟାଇମିଆ ଚାଷ ଯୋଗୁଁ ଅମଳ କମ ହୁଏ । ଅମଳ କମ ହେବାର ଅନ୍ୟ କାରଣ ହେଲା ଜଳସେଚନର ଅଭାବ ।

ଏହି ସବୁ ଅଭାବ ଅସୁବିଧା ଭିତରେ ଲୋକନାଥ ବାବୁଙ୍କ ଗୋଟିଏ ବୋଲି ପୁଅ ଦଣ୍ଡଧର ବୃତ୍ତି ପାଇ ପାଠ ପଢ଼ି ମାଇନର ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷକ ହେଲେ । ଉଣେଇଶି ଶହ ଷାଠିଏ ମସିହାରେ ଲୋକନାଥ ବାବୁ ହାର୍ଣ୍ଣିଆରେ ଚାଲିଗଲେ । ପୁଅ ସରକାରି ଚାକିରିଆ ହୋଇଥିବାରୁ ଚଉକିଦାରିରେ ବାହାଲ ହୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ ।

ଏଣୁ ଜୁଆଇଁ କାଶୀ ଗାଆଁରେ ଚଉକିଆ ହେଲେ । ୧୯୬୫ ମସିହାରେ ଚଉକିଦାରି ଉଠିଯିବାରୁ ଏଥିକୁ ଥିବା ଗାଁ’ର ସବୁ ଭୋଗଦଖଲ ଜମି କାଶୀବାବୁଙ୍କ ନାମରେ ହେଲା । ମାତ୍ର ଥରେ ଏହି ପାଣ ଜାତିର ଘରକୁ ଗାଆଁ ଲୋକେ ଜରିମାନା କରିବାରୁ ଏମାନେ ଅତିଷ୍ଠ ହୋଇ ଗୋତିରିଡ଼ାକୁ ଉଠିଗଲେ ଓ ବଡ଼ଗୋରଡ଼ାରେ ଥିବା ନିଜର ଜମିଜମା ବିକ୍ରିବଟା କରିଦେଲେ । ଦଣ୍ଡଧର ବାବୁ ଅବସର ନେଲା ପରେ କଟକ ମହାନଦୀ ବିହାରରେ ବସା ବାନ୍ଧି ରହିଲେ । ଏହି ପରି ଭାବରେ ଗାଁ’ରୁ ପାଣ ଜାତିର ଚିହ୍ନା ଉଠିଗଲା ।

ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପାଣ ଜାତିର ଲୋକମାନଙ୍କର (ଓ ବୃହତ୍ତର ଭାବରେ ଦଳିତ ଜନଗୋଷ୍ଠୀର) ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟାର ଇତିହାସରେ ଅନେକ ବିବିଧତା ସତ୍ତ୍ୱେ ଶୋଷଣ ଓ ଅତ୍ୟାଚାରର ଏକ ସମାନ ଅନୁଭୁତି ଆମେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇବା । ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ଅବିଭକ୍ତ କଟକ ଜିଲ୍ଲାରେ ପାଣ ଜାତିର ଜୀବନ ଓ ଜୀବିକାର ଚିତ୍ର ଆମେ ମୋର ଦୁଇଟି ଲେଖା ସିଂହପୁରରେ ପାଠପଢ଼ା ଓ ନିଶାକର ବାବୁଙ୍କ ପିଲାଦିନ: ସିଂହପୁରରେ ଖିଆପିଆ ରୁ ପାଇପାରିବା । ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଓଡ଼ିଶାରେ ପରିସ୍ଥିତି ବେଶି କିଛି ଭିନ୍ନ କି?

ଟୀକା: ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧଟି ପ୍ରଥମେ ପାକ୍ଷିକ ପତ୍ରିକା 'ସମଦୃଷ୍ଟି'ରେ ଛପିଥିଲା । ଲେଖାଟିର ଉପାଦାନ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ଦୋରାଙ୍କର ଆତ୍ମଜୀବନୀ ‘ଛୋଟ ମୋର ଗାଁଟି’ରୁ ନିଆଯାଇଛି । ବହିଟିକୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥ ସଂସ୍ଥା ଶିକ୍ଷାସନ୍ଧାନ ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ କରିଥିଲେ ।

This essay describes the lives of Dalit communities in Odisha's Nayagarh district in the 1940s and 1950s. It draws upon Odia writer and engineer Gobardhan Dora's autobiography 'Chhota Mora Gaonti" as source material. 

Tags: nayagarh odisha dalit life, dalit history odisha, odia essay dalit life, nayagarh village life 1940s, nayagarh village life 1950s, odisha social history

Keywords: odia lekha, dalita jibana, nayagarh, grameen jiban

Why I am no longer ashamed of being called a blogger

Sailen Routray

Boy under waterfall in Phu Sang National Park, Thailand
https://commons.wikimedia.org/Khunkay

Six years back, sometime in April 2020, a friend started nagging me. He wanted me to start a blog. I was hesitant. I was in the middle of multiple life transitions. I was feeling absolutely no pep and had no energy to start anything new. So, I dillydallied. But he was persistent. According to him, he liked my writing. And he wanted me to break out of the academic straightjacket I had apparently put myself in, and write whatever caught my fancy.

I was not convinced. However, I realized that there was no harm in starting a blog. At least it would shut him off. So, I started 'Alukuchi Malukuchi'. As it says in the blog description, it "is an Odia word that refers to a collection of miscellaneous and rather useless objects". That was on the 6th of June, 2020. And here I am in April 2026, still blogging regularly.

I am something of a technophobe. Mechanical, and digital, things tend to hate me. At least they used to. I would touch a tape recorder, and it would conk off. Things are not so bad now. But I am still far away from being a technophile. So, when I started a blog I did some research and figured out that Blogger is the simplest platform. That was an easy choice. And in terms of design and interface I chose the most basic (and to many eyes, perhaps ungainly and infelicitous) design interface within Blogger itself.

I started with archiving my already published writings in Odia and English. That's how it has mostly been all these years. Since I started writing and publishing early in life, I am yet to run out of material for archiving. However, since over the last ten years most of my new writing has been in Odia, and I follow a rhythm of alternating between posts in Odia and English, I have started writing exclusively for the blog in English, mostly translations of poems and songs and book reviews. On an average, I have been posting four times in a month. That's probably not much. But for me that has worked out well in terms of frequency.

Around the time I started the blog (rather, I was made to start one), I got out of all social media platforms apart from LinkedIn. I deactivated my Facebook account and I have never logged back in. I was never on Instagram. I deleted my Twitter account after removing each twit one by one, as they did not allow then to delete them en masse. I deleted my Clubhouse account too. 

So, there was nowhere I could share the blog posts. I used to share the posts through WhatsApp with the friend whose persistence forced me to start the blog. When I was talking to a common friend, the topic of the blog came up and I started sharing with him as well. Over a period of time, this snowballed. I now share 'Alukuchi Malukuchi' with a large number of my contacts on WhatsApp. I try and share posts on my WhatsApp status as well everyday. 

Over the last six years, the blog has become my window to the world. In early 2023, I moved into Kamakhya Nagar, a tiny town of around 20,000 folks 100 kilometers up north from Bhubaneswar. I work from home. I know very few people in the town. Since I don't go out to work and the town has no public spaces such as theatres, film halls or functional libraries, I have no places to go to where I can meet people.

Updating the blog, and sharing it with people, has made me feel a part of a community, albeit a virtual one. A few friends and readers comment on the blog itself. Many more write back on WhatsApp with feedback. Some, very kindly, revert with their own work. It makes me feel less lonely, and more connected.

There was a time when I wanted to be a writer, rather an author. And being called a blogger would have made me feel bad, like an also ran. That authorial aspiration is not completely gone. However, there is now a distance between that want and me. By writing regularly without an eye on publication, I have slowly been figuring out things about what actually interests me. It has helped me find my voice, albeit a creaky and ungainly one.

Now I am content just writing. Getting into the habit of writing a little on most days, to be able to write what I want, and to know that if no one publishes it, I can just put it out on my blog has been liberating. I am happy being a blogger. I am also happy being seen and called a blogger. 

Blogging has helped me find my voice. It has given me the courage to start doing the writing I want to do. The blog has also provided me with a sense of community and a rope out of social isolation. What more could it do?

ବାଳ ବର୍ଗ ୧୧

ପାଲି 'ଧର୍ମପଦ'ର ଓଡ଼ିଆ ପଦ୍ୟାନୁବାଦ

ଅନୁବାଦକ - ଶୈଲେନ ରାଉତରାୟ

ବୋର୍ବୋଦୁରର ୯ମ ଶତାବ୍ଦୀର ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିରର ମଣ୍ଡଳ ଆକାରର ଭିତ୍ତିଚିତ୍ର
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ଓଡ଼ିଆ ପଦ୍ୟାନୁବାଦ

କଉଣସି ମୂର୍ଖ ଲୋକ ମାସ ମାସ ଧରି

ଯଦି କୁଶର ଅଗ୍ରରେ ଭୋଜନ କରଇ ।

ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତିର ଷୋ'ଳ କଳାରୁ ଗୋଟିଏ 

କଳାଏକୁ ମଧ୍ୟ ସିଏ ଯୋଗ୍ୟ ତ ନହୁଏ ।୧୧।

ମୂଳ ପାଲି ପଦ

ମାସେ ମାସେ କୁଶାଗ୍ରେଣ ବାଳୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଭୋଜନମ୍ ।

ନ ସଃ ସଙ୍ଖ୍ୟାତଧର୍ମ୍ମାଣାଂ କଳାମ୍ ଅର୍ହତି ଷୋଡ଼ଶୀମ୍ ।।

ମାସେ ମାସେ କୁସଗ୍ଗେନ ବାଳୋ ଭୁଞ୍ଜେଥ ଭୋଜନଂ ।

ନ ସୋ ସଙ୍ଖାତଧମ୍ମାନଂ କଳଂ ଅଗ୍ଘତି ସୋଳସିଂ ।୧୧।

ଅନୁବାଦକୀୟ ଟୀକା: ଏହି ଅଧମ ଅନୁବାଦକକୁ ପାଲି ଜଣା ନାହିଁ । ଏଣୁ ଏହି ପଦ୍ୟାନୁବାଦଟି ପାଇଁ ତାହାର ମୂଳ ସହାୟ ହେଲା  ପ୍ରଫେସର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପ୍ରଧାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ 'ପାଲି ଧର୍ମପଦ' ଗ୍ରନ୍ଥଟି, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ସଂସ୍କୃତ ରୂପାନ୍ତର ସହ ଓଡ଼ିଆ ଗଦ୍ୟାନୁବାଦ କରିଯାଇଛନ୍ତି । ଗ୍ରନ୍ଥଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ । କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନୁବାଦକ ୧୯୯୪ ମସିହାରେ କଟକସ୍ଥ ପ୍ରକାଶନ ସଂସ୍ଥା ଫ୍ରେଣ୍ଡ୍‌ସ୍‌ ପବ୍ଲିଶର୍ସ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣଟି ବ୍ୟବହାର କରିଛି । ଏହା ଛଡ଼ା ଏହି ପଦ୍ୟାନୁବାଦ କରିବା ପାଇଁ 'ଦି ସେକ୍ରେଡ଼୍ ବୁକ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଦି ଇଷ୍ଟ୍' ସିରିଜ୍‌ରେ ମାକ୍ସ୍ ମ୍ୟୁଲର୍‌ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ 'ଦି ଧମ୍ମପଦ' ଇଂରାଜି ଗ୍ରନ୍ଥଟିର ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ରୁଟ୍‌ଲେଜ୍ ଛାପିଥିବା ସଂସ୍କରଣଟିର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି ।

He will fulfil all your desires

Bhima Bhoi

Translated by Sailen Routray

Tulips by Mughal era artist Ustad Mansur
Photo credit: Wikimedia Commons

He will fulfil all your desires.

He is present as the formless emptiness. [0]

The fourteen worlds vibrate.

Blessed is the grace 

of the Name that is audible. [1]

Meditate and walk on the path of righteousness.

Unceasingly ask for protection. [2]

Have His vision every morning and evening.

Knowing the mind, 

He will surely be pleased. [3]

Reason out both Truth and Reality.

Recognize the formless

while remaining in form. [4]

Every moment seek the company of saints

and serve them.

Carry the sayings of the Master in your head. [5]

From this illusory world redeem me;

For this, Bhima Bhoi seeks refuge. [6]

Note: Bhima Bhoi (1850-1895) was an 19th century Odia saint poet. His compositions were instrumental in the spread of Mahima religion in peninsular India, especially in the Odia speaking regions. His bhajans remain popular even today, and are performed widely. Although he was ignored by the literary establishment of his times, he is a major figure in the history of Odia literature now, with texts like "Stuti Chintamani" and "Bramha Nirupana Gita" considered as classics. 

First line of the bhajan in Odia: "Karibe mana kamana purna go" 

ପୀତାମ୍ବର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା

ଶୈଲେନ ରାଉତରାୟ

କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ମୂଳବସନ୍ତ ନିକଟରେ ବିରୂପା ନଈ
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍/ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ କର

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟର ଅଧ୍ୟାପକ ପୀତାମ୍ବର ପ୍ରଧାନ (ଡାକ ନାଁ କାଳିଆ) ଙ୍କ ଜନ୍ମ ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ଅବିଭକ୍ତ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର କେରାଣ୍ଡିଆ ନଈ କୂଳର ବଳରାମପୁର ଗାଆଁର ଏକ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଖଣ୍ଡାୟତ ପରିବାରରେ । ଜେଜେଙ୍କର ଥିଲା ଚାରି ପାଞ୍ଚ ବାଟି ଜମି । ତାହା ସହିତ କିଛି ପାରିବାରିକ ମହାଜନି ବ୍ୟବସାୟ ବି ଥିଲା । ହେଲେ ଭାଇ ଭାଗ ହୋଇ ପୀତାମ୍ବରଙ୍କର ହେତୁ ହେଲା ବେଳକୁ ପରିବାରର ଅବସ୍ଥା ଦୁର୍ବଳ ନହେଲେ ହେଁ  ଆଗର ସେ ଛଇଛଟକ ଆଉ ନଥିଲା । 

କାଳିଆଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୯୨୯ ମସିହାର କାର୍ତ୍ତିକ ପୂନେଇ ଦିନ । ତାଙ୍କ ଆଗରୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ହୋଇ ଆର ପାରିକୁ ଚାଲି ଯାଇଥିଲେ । ସେଥି ପାଇଁ ପିଲାଦିନେ ସେ ଗେହ୍ଲା ହୋଇ ଭାରି ଦୁଷ୍ଟ ହେଇଥା’ନ୍ତି । ଶେଷକୁ ଏମିତି ବିଛୁଆତିପଣ ବାହାରିଲା ଯେ, ତ୍ରାହିତ୍ରାହି ଡାକି ବାପା ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଗାଁ ଚାଟଶାଳୀରେ ନାଁ ଲେଖାଇଦେଇ ଆସିଲେ । ଏଇ ଚାହାଳିଟି ପରେ ଅବଶ୍ୟ ଏକ ନିମ୍ନପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପରିଣତ ହେଲା । 

ବଳରାମପୁରର ଏଇ ଚାହାଳିରେ ନାମ ଲେଖା ହେଲା ବେଳୁକୁ ଦାନପୁର ଗ୍ରାମର କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ ସେଠି ହେଡ଼୍ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ । ପରେ କାଳିଆଙ୍କ ବଡ଼ବାପା ପୁଅ ସେଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଣ୍ଡିତ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ଗାଁଟିରେ ବାଦବୁଦିଆରେ ଦିଇଟି ସ୍କୁଲ ଥାଏ । ପ୍ରଥମ ସ୍କୁଲଟିର ସମ୍ପାଦକ ଥାଆନ୍ତି ପୀତାମ୍ବରଙ୍କର ମଝିଆ ଜେଜେ । ଅନ୍ୟ ଇସ୍କୁଲଟି ପଛରେ ଉଦ୍ୟୋକ୍ତା ଭାବରେ ଥାଆନ୍ତି ସେଇ ଜେଜଙ୍କର ଶଶୁର ଘର । ପରେ ଅବଶ୍ୟ ଇସ୍କୁଲୁ ଦିଓଟି ମିଶି ଗୋଟିଏ ହେଲା । ଆଉ ଏଇ ନୂଆ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଟି ପାଇଁ ଗ୍ରାଣ୍ଟ୍ ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା । ହେଡ଼୍ ପଣ୍ଡିତଙ୍କର ଦରମା ହେଲା ମାସକୁ ପାଞ୍ଚ ଟଙ୍କା, ସେକେଣ୍ଡ୍ ପଣ୍ଡିତଙ୍କର ମାସିକିଆ ତିନି ଟଙ୍କା ।

କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଗୋଡ଼ ଟିକିଏ ଛୋଟା ଥିଲା । ଏଣୁ ଲୋକେ ତା'ଙ୍କୁ ଛୋଟା ମାଷ୍ଟ୍ରେ ବୋଲି ହିଁ ଡାକୁ ଥିଲେ । ହେଲେ ତାଙ୍କର ଖାଦି ବଳରାମପୁର ଗାଁରେ ଥିଲା ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର । ସେ ସ୍କୁଲଟିକୁ ଗଛବୃଚ୍ଛରେ ଭରି ଏକ ସୁନ୍ଦର ନନ୍ଦନକାନନ କରି ଗଢ଼ି ତୋଳି ଥିଲେ । ତାହା ସହ ସେ ଥିଲେ ସ୍ନେହୀ । ସାଧାରଣତଃ ଚାହାଳିର ମାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ ଯେପରି ଜଣେ ରୁକ୍ଷ, ରାଗି ଲୋକର ଚେହେରା ଆମ ଆଖି ଆଗରେ ଭାସି ଉଠେ, ସେ ସେପରି ମୋଟେ ନଥିଲେ । 

ହେଲେ ଚାହାଳିଟିରେ, ଯାହା ପରେ ଇସ୍କୁଲଟିରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେଲା, ପାଠ ପଢ଼ା ବିଶେଷ ହେଉ ନଥିଲା ବୋଧହୁଏ । ତେଣୁ କାଳିଆ ସେଠାରେ ବିଶେଷ କିଛି ଶିଖିଲେ ନାହିଁ । ଅନ୍ୟ କଥାଟି ହେଲା ଯେ, କାଳିଆଙ୍କର ଛଅ ସାତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଆଙ୍କ ଠାରୁ ଖିର ଖିଆ ଛାଡ଼ି ନଥିଲା । ସେ ତରବରରେ ଇସ୍କୁଲୁରୁ ଦଉଡ଼ି ଆସନ୍ତି, ଆଉ ନିଜ ମାତାଙ୍କର ସ୍ତନରେ ମୁହଁ ଗୁଞ୍ଜି ଦିଅନ୍ତି । ଯଦିଓ ଏଥି ପାଇଁ ନିଜ ବଡ଼ବାପା ପୁଅ ଭାଇଙ୍କ ଠାରୁ ଉତ୍ତମମଧ୍ୟମ ମଧ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ପଡ଼େ । କିନ୍ତୁ ଯେହେତୁ ବାପା, ମାଆ କିମ୍ବା ଜେଜେମାଆ ଏଥି ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଆକଟ କରୁ ନଥିଲେ, ସେ ଏଣୁ ଅନେକ ଡେରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତୃ ସ୍ତନ୍ୟପାନରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇନଥିଲେ । 

ସେତେବେଳ ଯାଏଁ  ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଖଣ୍ଡାୟତ ପରିବାରମାନଙ୍କରେ କେବଳ ଚାକିରୀ ପାଇଁ ପାଠ ପଢ଼ିବାର ପରମ୍ପରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ନଥିଲା । ଏଣୁ ଇସ୍କୁଲୁରେ କାଳିଆ କଅଣ ପଢ଼ିଲେ ନ ପଢ଼ିଲେ ସେଥି ପ୍ରତି ଗାର୍ଜନମାନଙ୍କର ସେତେ ବେଶି ନିଘା ନ ଥିଲା । ହେଲେ ପରିବାରର ସଂସ୍କୃତି ହିଁ ତାଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ ବିଦ୍ୟାର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଲା । 

ଇସ୍କୁଲୁରେ ଫେରି, ଭାଇଙ୍କୁ ଲୁଚାଇ, ମାଆଙ୍କଠାରୁ ଖିର ଖାଇସାରିଲା ପରେ, ସେ ଜେଜେମା’ଙ୍କଠୁ ବୁଢ଼ୀମା’ କାହାଣୀ ଓ ଜେଜେଙ୍କଠାରୁ ‘ବୈଦେହୀଶ ବିଳାଶ’, ‘ଲାବଣ୍ୟବତୀ’ ଓ ‘ବିଦଗ୍ଧ ଚିନ୍ତାମଣି’ ଇତ୍ୟାଦି କାବ୍ୟର ଛାନ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଗାୟନ ଶୁଣୁଥିଲେ । ତାହା ସହିତ ବାପା ବେଳେବେଳେ ନିଜ ବଂଶର ଇତିହାସ କହି ବସନ୍ତି । କାରଣ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଥିଲା କି, ଏହା ବ୍ୟତୀତ ମଣିଷ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । 

ଗାଁ ସ୍କୁଲରୁ ପାଠ ସାରିଲା ବେଳକୁ ପିତାମ୍ବରଙ୍କର ବୟସ ହୋଇଥାଏ ନଅ କି ଦଶ । ପାଖରେ ସେତେବେଳେ କରିଲୋପାଟଣାରେ ହିଁ ମାଇନର ସ୍କୁଲଟିଏ ଥାଏ । ସେଇଠି ତାଙ୍କର ନାଁ ଲେଖା ହେଲା ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ରେଣୀରେ, ୧୯୩୮ ସାଲରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ପୂର୍ବ ବର୍ଷରେ । 

ବି. ଦ୍ର. - ଏହି ଲେଖାଟିର ଉପାଦାନ କଟକସ୍ଥ ଓଡ଼ିଶା ବୁକ୍ ଷ୍ଟୋର ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ପୀତାମ୍ବର ପ୍ରଧାନଙ୍କର ଆତ୍ମଜୀବନୀ ‘ଘାସଫୁଲର ନିଜକଥା’ରୁ ସଙ୍ଗୃହିତ ।  

Dream within a dream: a reflection on consciousness

Sailen Routray

Can we dream inside another dream? This short reflection explores the shifting boundary between dream, illusion, and waking reality.

This is a theme that is often explored in literature, both ancient and modern. Probably dreaming is not so completely divorced from waking life. For example, Ramakanta Samantaray explores this in his poem 'Magician'. But ancient texts such as the novel 'The Nine Cloud Dream' by Kim Man-Jung do this with style. This short reflection on the book explores layers of consciousness, memory, and perception. 

'The Nine Cloud Dream' is one of the best loved books in Korean literature. A few years back a desire to fill the Pacific-sized holes in my literary education took hold of me. I started accumulating a few classics from across the world, especially those from East Asia. 'The Nine Cloud Dream' was one of these. But as often happens, the mere fact of buying the books seemed to satisfy me and I never really got around to reading the volumes themselves. 

I don't know how, but I finally started this journey (am I glad!) and began reading this Korean masterpiece translated by Heinz Insu Fenkl. Dr. Fenkl is a Professor of English at SUNY New Paltz. He was born in South Korea. He has a German father and a Korean mother. He grew up in Korea until he was twelve and then moved to Germany. He is now settled in the USA. Over the last three decades he has built a steady reputation for his work as an author, editor, translator, and folklorist specialising in Korean literature.

The author of the novel, Kim Man-Jung, was a bureaucrat-politician in 17th century Korea. But now he is remembered primarily as the author of the novels 'The Nine Cloud Dream' and 'Record of Lady Sa's Trip to the South'. The latter describes the political situation of his times through satire, although it is set in Ming dynasty China. The former novel, set in ninth century Tang dynasty China, has strong Buddhist overtones. It narrates the experiences of a young Buddhist monk, Hsing-chen. He has a chance encounter with eight fairies, which brings forth latent desires that are seen by his master as unseemly. For this he is banished from the monastery and is reincarnated into a life of luxury as Shao-yu.

Over the course of a few years, Shao-yu rises to become an important state official, trusted by the emperor and becomes his brother-in-law. Apart from this Chinese princess, he also ends up with seven other beautiful and accomplished women as spouses (taken either as wife or concubine). The narrative arc is that of a bildungsroman fantasy. 

One of the most refreshing things in the book is its wholesome and capacious notion of human sexuality. For an Indian, the shared Buddhist heritage makes many of its aspects immediately accessible. Reading this novel (an almost contemporary of 'Don Quixote' and 'Robison Crusoe') helps us see the many pasts of the novel, and enables us to reimagine for it plural futures. It is also just unputdownable.

     

Details of the book: Kim Man-jung. 2019. The Nine Cloud Dream (translated by Heinz Insu Fenkl). Penguin. 

Note: There are perhaps a multitude of ways in which we are located at an odd angle from our own realities, as Bharat Majhi explores in his poem 'The Black Sheep'.