କଟକରେ ଘର

ଶୈଲେନ ରାଉତରାୟ

କଟକସ୍ଥ ଜାମା ମସଜିଦ୍ (୧୮୧୫)
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼଼ିଟ୍ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ଯୁଦ୍ଧର ଆସନ୍ନ ବାଦଲରେ କଳା ୧୯୭୧ ମସିହାର ସୁଦଶାବ୍ରତର ଦିନ । କଟକରେ ଦୈନିକ ଖବରକାଗଜ ‘ସମାଜ’ର ସମ୍ପାଦକୀୟ ବିଭାଗରେ କାମ କରୁଥିବା ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ବସା ଘରେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭାଇବୋହୁ ବ୍ରତ ପାଳୁଥାଆନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶାର ସବୁ ଖବରକାଗଜ ଭଳି ସମାଜ ବି ସେତେବେଳେ ଅପରାହ୍ଣରେ ବାହାରୁଥାଏ । ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ବାବୁ ଅଫିସିରେ ସକାଳ ଓଳିର କାମ ସାରି, ଦିନ ଦି’ଟାରେ ଘରକୁ ଫେରି, ଭାତ ଗଣ୍ଡିଏ ଧରି ଖାଇ ବସିଥାଆନ୍ତି ଯେ, ହତାର ପାଚେରି ସେପାଖରୁ ଶୁଣାଗଲା, ତାଙ୍କର ଘନିଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି ଟିକସ କଲେକ୍ଟର ୟୁସୁଫ୍ ବାବୁଙ୍କ ପାଟି । ସେ ତାଙ୍କର ଆଉ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଲୋକଙ୍କୁ ଧରି ଆସିଥାଆନ୍ତି ।

ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ବାବୁଙ୍କ ଖିଆ ସରି ଆସୁଥାଏ । ହାତ ମୁହଁ ତରବରରେ ଆଞ୍ଚେଇ ଦେଇ ସେ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଶଙ୍ଖୋଳିବାକୁ ବାହାରିଗଲେ । ଯାଇଁ ଦେଖ‌ିଲେ ତୃତୀୟ ଜଣକ ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ଭଦ୍ରଲୋକ, ନାଁ ବିନୟ ଶଙ୍କର ରାୟ, ଘର ମକରବା ସାହି । କିଛି ଦିନ ଆଗରୁ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ୟୁସୁଫ୍‌ଙ୍କୁ କଟକରେ ନିଜ ପାଇଁ ଜାଗା ଖଣ୍ଡେ ଯୋଗାଡ଼ କରିବା ବିଷୟରେ କହିଥା’ନ୍ତି । ସେତେବେଳକୁ କଟକକୁ ଆସି ପ୍ରଥମେ ଦୈନିକ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ‘ଗଣତନ୍ତ୍ର’ ଓ ତାହା ପରେ ‘ସମାଜ’ରେ ସାମ୍ବାଦିକତାର ବୃତ୍ତି ଆଦରି ନେବାର ଦଶ ବର୍ଷ ହୋଇଗଲାଣି । 

ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ସରକାରୀ ଚାକିରୀ ଛାଡ଼ି ସାମ୍ବାଦିକ ବନିଲେ । ତାହା ପରଠାରୁ ଭ୍ରାମ୍ୟମାଣ ଜୀବନକୁ ଛାଡ଼ି କଟକକୁ ଆରେଇ କରି ବସା ବାନ୍ଧିଲେ । ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ଛତ୍ରପୁରରେ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷା ସଙ୍ଗଠକ ଭାବେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଇତିହାସରେ ଏମ୍.ଏ. ଦେବହୁତୀ ବକ୍ସିଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ବାହାଘର ହୋଇ ସାରିଥିଲା । କଟକ ଆସିଲା ପରେ ପ୍ରଫ‌ୁଲ୍ଲ ସମାଜରେ କାମ କଲେ ଆଉ ଦେବହୁତୀ ବରିନେଲେ କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ସ୍କୁଲରେ ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀର ଜୀବନ । ୧୯୬୫ରେ ଝ‌ିଅ ସସ୍ମିତା ଓ ୧୯୬୯ରେ ପୁଅ ସୌମିତ୍ର ଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେଲା । 

ଅର୍ଥାତ୍, ସତୁରୀ ଦଶକର ଆରମ୍ଭ ବେଳକୁ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଭଞ୍ଜନଗର ଅଞ୍ଚଳର ଗୋବରା ଗ୍ରାମରେ ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ଜନ୍ମିତ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଙ୍କର, ତଥା ତାଙ୍କ ପରିବାରର, କଟକରେ ଚେର ବହୁତ ଭଲ ଭାବରେ ଲାଗିଯାଇଥାଏ । ହେଲେ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ନୂଆ କଟକିଆଙ୍କ ଭଳି ରହୁଥା’ନ୍ତି ଭଡ଼ାରେ ନିଆଯାଇଥିବା ବସା ଘରେ । ତାଙ୍କ ବାପା, ଗଞ୍ଜାମର ଗାନ୍ଧୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ବାଞ୍ଛାନିଧି ପଟ୍ଟନାୟକ, ଗୋବରା ଗାଁ’ ଓ ଭଞ୍ଜନଗର ଟାଉନରେ ପୈତୃକ ଘରବାଡ଼ି ବିକିରି କରିଦେଇଥା’ନ୍ତି । ଏଣୁ ପିଲାମାନେ ବଡ଼ ହୋଇସାରିଲା ବେଳକୁ, ଚାକିରୀବାକିରି ସଇଲା ପରେ, ଗଞ୍ଜାମକୁ ଘରବାହୁଡ଼ାର ସମ୍ଭାବନା ମଧ୍ୟ ଥିଲା କ୍ଷୀଣ । 

ଏଣୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଗଲା, କଟକରେ ଜାଗା ଖଣ୍ଡିଏ କିଣି ଘର ତିଆରି କରାଯିବ । ହେଲେ ଦଇବ ବ୍ୟତିରେକ ଘର, ଜମି କିଣା ଓ ଘରତିଆରିର ଅସଲ ମଞ୍ଜ କଥାଟି ହେଲା, ଠନ୍‌ଠନାଠନ୍ ରୁପିଆ, ମାନେ ଟଙ୍କା । ଷାଠିଏ ଦଶକର ସାମ୍ବାଦିକ ଚାକିରିର ଦରମାରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କିଛି ବି ଅର୍ଥ ସଞ୍ଚୟ କରିପାରିନଥିଲେ । ସ୍ତ୍ରୀ ଦେବହୁତୀ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀର ଦରମାରେ ବି ସେତେବେଳକୁ ତିନି ହଜାର ଟଙ୍କା ଡାକଘରେ ଜମା କରିସାରିଥିଲେ । ପାଠକେ ଅବଧାନ କରିବା ହେବେ କି, ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ସୁନା ଭରିକର ଦାମ ୧୯୦ଟଙ୍କା ପାଖାପାଖି ଥିଲା । ଅର୍ଥାତ୍ ତିନି ହଜାର ଟଙ୍କାକୁ ଧରି ଘର ତୋଳିବାଟା ଦିବାସ୍ୱପ୍ନ ହେଲେ ବି, ସେହି ପରିମାଣର ଅର୍ଥ ଜାଗା ଖଣ୍ଡିଏ କିଣିବା ପାଇଁ କିଛି ଅଳପ ନଥିଲା ।

ଏଣୁ ଜାଗା ଖୋଜା ଚାଲିଥାଏ । ହେଲେ ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନରେ ଠିକଣା ହୋଇ, ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଅଗ୍ରୀମ ଦେଇସାରି ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ସମୟରେ ପରିସ୍ଥ‌ିତିର ଦାୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓଲଟି ପଡ଼ି ଅର୍ଥ ଫେରସ୍ତ ଆଣିଲେ । ଶେଷକୁ ବକ୍ସିବଜାରର ନୂଆମାର୍କେଟରେ ବସୁଥିବା ଆଠଗଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆସୁଥିବା ଜଣେ ଜ୍ୟୋତିଷଙ୍କର ପରାମର୍ଶ ନିଆଗଲା । ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଙ୍କର ବସ୍ ସମାଜର ସମ୍ପାଦକ ରାଧାନାଥ ରଥଙ୍କର ପଣ୍ଡିତଜଣଙ୍କ ଥିଲେ ପ୍ରିୟପାତ୍ର । 

ସମସ୍ୟା ଶୁଣିବା ପରେ ଜ୍ୟୋତିଷ ତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ପୁଷ୍ପ, ଏକ ସଙ୍ଖ୍ୟା ଓ ଜଣେ ଦିଅଁଙ୍କ ନାମ କହିବା ପାଇଁ କହିଲେ । ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ବାବୁଙ୍କ ଉତ୍ତର ପାଇଲା ପରେ, କାଗଜରେ କଲମ ଚାଳନା କରି ସେ କହିଲେ କି, ଜମିଜମା ମାମଲାରେ ପରିବାରଟିର ଭାଗ୍ୟରବି ଖିୁବ୍ ଜଲଦି ଉଦୟ ହେବାକୁ ଯାଉଚି; କଟକର ଠିକ୍ ମଝାମଝି ଜମି ତ ମିଳିବ, ତାହା ସହିତ ଘର ଖଣ୍ଡିଏ ବି ସଞ୍ଜୁକ୍ତ ଥିବାର ଦଇବଯୋଗ ଅଛି । ଏଇ କଥାକୁ ତାଙ୍କ ପରିବାରରେ କେହି ମଧ୍ୟ ପରତେ ଗଲେ ନାହିଁ । ସଭିଏଁ ମନ କଥା ମନରେ ମାରି ରହିଲେ । 

ଏହି ଭଳି ପରିବେଶରେ ସୁଦଶା ବ୍ରତ ଦିନ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ ୟୁସୁଫ୍ ବାବୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହିତ ବିନୟ ଶଙ୍କର ରାୟ । ବିନୟ ବାବୁଙ୍କର ମକରବା ସାହିରେ ଥାଏ ଆମ୍ବ, ନାରିକେଳ ଓ କଇଁଥ ଆଦି ବୃକ୍ଷ ସୁଶୋଭିତ ଏକ ଜମିରେ, ଗୋଟେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳାଶୟ ସଂଲଗ୍ନ ଆଜବେଷ୍ଟସ ଛାତ ଥିବା, ଦୁଇ ବଖୁରିଆ ଘରଟିଏ । ସେ ନିଜ କନ୍ୟା ଓ ଜାମାତାଙ୍କୁ ବିଦେଶ ପଠାଇବା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ କିଛି ଅର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥା’ନ୍ତି । ସେଥି ନିମନ୍ତେ ଚାଲିଥାଏ ମକରବା ପଡ଼ାସ୍ଥ ଜମି ଓ ଘର ବିକ୍ରି କରିବାର ଉପକ୍ରମ । କଥାବାର୍ତ୍ତା ଛିଡ଼ିଲା ଏଗାର ହଜାର ଟଙ୍କାରେ । ତିନି ହଜାର ଟଙ୍କା ଅଗ୍ରୀମ । ବାକି ଟଙ୍କା ରେଜେଷ୍ଟ୍ରି ସମୟରେ, ମାସକ ପରେ, ଦିଆଯିବାର କଥା ହୋଇ ଲେଖାପଢ଼ା ହେଲା । 

ହେଲେ ଘରମାଲିକ ଅଗ୍ରୀମ ନେବାର ଦୁଇ ଦିନ ପରେ ଆଉ ହଜାରେ ଟଙ୍କା ମାଗିଲେ । ସେହି ଅର୍ଥକୁ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ବାବୁ ଦେବହୁତୀଙ୍କର ବାପାଙ୍କ ଠାରୁ ଧାର ଆଣି ଦେଲେ । ବିଲେଇ କପାଳକୁ ଶିକା ଛିଡ଼ିଲା ପରି ଏହି ଘଟଣାର ମାତ୍ର ସାତ ଦିନ ପରେ, ତାଙ୍କ ଶଶୁରଙ୍କୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଘର ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ସାତ ହଜାର ଟଙ୍କା ୠଣ ମିଳିଲା । ଏହି ଟଙ୍କାକୁ ଧାର ନେଇ, ବିନୟ ବାବୁଙ୍କୁ ବାକି ଚୁକ୍ତି ଅର୍ଥ ଦେଇ, ଜମି ବିକ୍ରି ପଞ୍ଜିକରଣ ପାଇଁ ଦରକାରି ଅର୍ଥ ଯୋଗାଡ଼ କରି, ଯଥାଶୀଘ୍ର ଜମି ଓ ଘର ନିଜ ନାମରେ ରେଜେଷ୍ଟ୍ରି କରିଦିଆଗଲା । 

ଯେଉଁ ଦିନ ଗୃହପ୍ରବେଶ ପୂଜା କରି ତାଙ୍କ ପରିବାର ଘରେ ପଶିଲେ, ସେହି ରାତିରେ ଏକ ପ୍ରବଳ ବାତ୍ୟା ହେଲା । ବାଡ଼ିର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଆମ୍ବ ଓ କଇଁଥ ଗଛ ଉପୁଡ଼ି ପଡ଼ିଲା । ହେଲେ ଘରର କି ପରିବାରର ଲୋକଙ୍କର କିଛି କ୍ଷତି ହେଲା ନାହିଁ । ବାତ୍ୟାରୁ ଉବୁରି ସେହି ଜମିରେ ବାଇଗଣ, ପାତାଲ୍‌ଘଁଟା, ଶିମ୍ବ ଓ କାକୁଡ଼ି ଆଦି ପନିପରିବାର ଚାଷ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ନୂଆ ରୋଷେଇ ଘରେ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ । ବଢ଼ୁଥିବା ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଘରଟି ଛୋଟ ପଡ଼ିବାରୁ ଘର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଜାଗାରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଘର ତିଆରି କରିବାର ଚେଷ୍ଟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଏଥିରେ ସହାୟ ହେଲେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ରାଜମିସ୍ତ୍ରୀ ରତନା । 

ନଗରପାଳିକା ଓ କଟକ ବିକାଶ ପ୍ରାଧିକରଣ (ସିଡିଏ) ଙ୍କ ଠାରୁ ଯୋଜନା ମଞ୍ଜୁର କରାଗଲା । ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଓ ଦେବହୁତୀଙ୍କ ଦରମାରୁ ଧିରେଧିରେ ଅର୍ଥ ସଞ୍ଚୟ କରି ସେଥିରେ ଚାରିବଖୁରିଆ, ପକ୍କା, ଶୂନ ଛାତର ନୂଆ ଘରଟିଏ ତିଆରି ହେଲା । ୧୯୮୧ ମସିହାରେ ଗୃହନିର୍ମାଣ ସରିଲା । ଛୋଟ ପରିବାରଟି ବଡ଼ ଘରଟିକୁ ଉଠି ଯାଇ, ପୁରୁଣା ତଥା ଛୋଟିଆ ବସାଟି ଭଡ଼ା ଲଗାଇଦେଲେ । ଯାହା ଦିନେ ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ତାହା ଏବେ ସତ ହେଲା ।

ବି. ଦ୍ର. - ଏହି ଲେଖାଟିର ଉପାଦାନ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ସାମ୍ବାଦିକ ଓ ଲେଖକ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କର ଆତ୍ମଜୀବନୀ ‘ଏଇ ମୋ ଜୀବନ’ରୁ ନିଆଯାଇଚି । ବହିଟିର ପ୍ରକାଶକ ହେଲେ ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥ ସଂସ୍ଥା ବିଶ୍ୱମୁକ୍ତି । ବହିଟିର ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଆଙ୍କିଛନ୍ତି ଓ ମୁଖବନ୍ଧ ଲେଖିଚନ୍ତି ଦିନନାଥ ପାଠୀ । ବହିଟିର ପ୍ରାକ୍‌କଥନରେ ଲେଖକ ଗ୍ରନ୍ଥଟିର ମୁଦ୍ରଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ତୁଲାଇଥିବାରୁ ନିଜର ପୁତ୍ର ସୌମିତ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଅର୍ପଣ କରିଚନ୍ତି । ଏହି କୁନି ପ୍ରବନ୍ଧଟି ପ୍ରଥମେ ପାକ୍ଷିକ ପତ୍ରିକା 'ସମଦୃଷ୍ଟି'ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । 

The Sky

Sailen Routray

Paining titled: 'Composition VIII (The Cow)'
Painter: Theo van Doesburg (1883–1931) 
Photo credit: Wikimedia Commons

I keep on climbing 

step upon step upon step

on the ladder. 

No matter how much I climb

the sky lies far far above.

But did I at all want

to climb the ladder?

My desire 

was to touch the sky.

If nothing else,

then to reach so close to the sky

that I could stare at its eyes

and see my own reflection

in its pupils.

But that couldn't happen.

I thought I would 

climb down from the ladder

and digging a tunnel in the earth

would get out at its other end

and look for the magician 

who would put me on a rope

and send me up 

to the house of the sky. 

But when I take a few steps down

I find I do not have the strength 

to reach the ground. 

And for sure, I do not have 

the years left that are needed

to come down and touch the earth. 

The ladder is crowded. 

On the ladder, at its bottom, 

and underneath it,

there are people thronging. 

I sit down on a step

and try to catch my breath.

I hold the hands of the people

who sit besides me;

on both the sides. 

I am afraid

I might fall down.

When I close my eyes

and look at myself

then I see on my own forehead

a vast sky. 

Note: An Odia version of this poem was first published in the weekly Sunday literature page of the Odia newspaper 'The Prameya'.  

ବାଳ ବର୍ଗ ୧୨

ପାଲି 'ଧର୍ମପଦ'ର ଓଡ଼ିଆ ପଦ୍ୟାନୁବାଦ

ଅନୁବାଦକ - ଶୈଲେନ ରାଉତରାୟ

ପ୍ରଜ୍ଞା ପାରମିତା କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥାଇ ବୌଦ୍ଧ ମଣ୍ଡଳ (୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀ)
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ଓଡ଼ିଆ ପଦ୍ୟାନୁବାଦ

ପାପ କର୍ମ କୃତ ମାତ୍ରେ ସଦ୍ୟ କ୍ଷୀର ପରି

ନିଜର ସ୍ୱଭାବକୁ କେବେ ହେଁ ନ ଛାଡ଼ଇ ।

ମୂର୍ଖକୁ ଜଳାଇ କରଇ ଅନୁସରଣ

ଭସ୍ମରେ ଆଚ୍ଛନ୍ନ  ଯେପରି ହବ୍ୟବାହନ ।୧୨। 

ମୂଳ ପାଲି ପଦ

ନହି ପାପଂ କୃତଂ କର୍ମ୍ମ ସଦ୍ୟଃ କ୍ଷୀରମିବ ମୁଞ୍ଚତି ।

ଦହତ୍ ତତ୍ ବାଳମନ୍ୱେତି ଭସ୍ମଚ୍ଛନ୍ନଃ ଇବ ପାବକଃ ।୧୨।

ନହି ପାପଂ କତଂ କମ୍ମଂ ସଜ୍ଜୁ ଖୀରଂ ବ ମୁଚ୍ଚତି ।

ଡହନ୍ତ‌ଂ ବାଳମନ୍ୱେତି ଭସ୍ମଚ୍ଛନ୍ନୋ ବ ପାବକୋ ।୧୨।

ଅନୁବାଦକୀୟ ଟୀକା: ଏହି ଅଧମ ଅନୁବାଦକକୁ ପାଲି ଜଣା ନାହିଁ । ଏଣୁ ଏହି ପଦ୍ୟାନୁବାଦଟି ପାଇଁ ତାହାର ମୂଳ ସହାୟ ହେଲା  ପ୍ରଫେସର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପ୍ରଧାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ 'ପାଲି ଧର୍ମପଦ' ଗ୍ରନ୍ଥଟି, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ସଂସ୍କୃତ ରୂପାନ୍ତର ସହ ଓଡ଼ିଆ ଗଦ୍ୟାନୁବାଦ କରିଯାଇଛନ୍ତି । ଗ୍ରନ୍ଥଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ । କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନୁବାଦକ ୧୯୯୪ ମସିହାରେ କଟକସ୍ଥ ପ୍ରକାଶନ ସଂସ୍ଥା ଫ୍ରେଣ୍ଡ୍‌ସ୍‌ ପବ୍ଲିଶର୍ସ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣଟି ବ୍ୟବହାର କରିଛି । ଏହା ଛଡ଼ା ଏହି ପଦ୍ୟାନୁବାଦ କରିବା ପାଇଁ 'ଦି ସେକ୍ରେଡ଼୍ ବୁକ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଦି ଇଷ୍ଟ୍' ସିରିଜ୍‌ରେ ମାକ୍ସ୍ ମ୍ୟୁଲର୍‌ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ 'ଦି ଧମ୍ମପଦ' ଇଂରାଜି ଗ୍ରନ୍ଥଟିର ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ରୁଟ୍‌ଲେଜ୍ ଛାପିଥିବା ସଂସ୍କରଣଟିର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି ।

Whose purpose is it anyway?

Sailen Routray 

(This essay reflects on the idea of purpose—whether it is shaped by the self, by society, or by circumstance. It explores how individuals navigate meaning and intention in everyday life.)

 A Japanese teapot made out of iron, viewed from above
Photo credit: Wikimedia Commons/Agon S. Buchholz

From where I am sitting and writing right now I can see a wide expanse of fields extending till the horizon. The line where the earth and sky meet is hidden by the bodies of trees. In the middle distance I can see a large tree, perhaps a mahua, spread over a few hundred square feet. There are two smaller trees near this tree. The leaves of all the three are a shade of light green tinged with yellow.

The largest of the three trees has a thin foliage, but the ground underneath is always shaded. Right now it is eleven in the forenoon of a hot Baisakha day. I can see a bull standing absolutely still underneath. When I visited the tree last, on some other summer day, I saw a couple of dogs sprawled on the ground, near its trunk, panting as they are wont to do.

Is this tree’s purpose to provide shade to stray animals and people? Not really. It does provide shade and many other things besides, all of which are beneficial to some creature or the other. But is that the tree’s purpose? Perhaps the only purpose we can attribute to this tree is to live, which it does no matter what. It is perhaps safe to say that the tree does not have a purpose.

Do I have a purpose? I have spent a lot of time in my life with soul searching, explorations, and intense seeking to figure out my purpose. I have met and experienced some interesting people, ideas, books, places, heartburn, and happiness in the process. But have I found my purpose? No.

What if the differences I posit between the tree and me, with respect to this idea of having a purpose, are not tenable at all? What if I am like the tree. What if I do not have a purpose?

Then I am just free to do whatever I want to do from moment to moment, like the tree. But am I able to exercise that freedom? Alas, no! There is social conditioning that forces me to think that I must have a purpose. And then I become guilty about seeking purpose as a matter of habit, despite intellectually understanding that I do not need to have any purpose to earn the right to exist.

This has the possibility of turning into an infinite loop. There seems to be only one way out of it. It is this—to cognize that the purpose of human life is to realize that we don’t have any purpose and to strive to make that realization not a matter of intellectual understanding but of everyday living. Paradoxical? Welcome to real life!

Note: You may want to explore a poem that plays with the idea of meaning titled 'Some things I Have Been Meaning to Tell You Or The Bhubaneswar Love Song' and a reflective piece titled 'Manual for Making a Chariot' that shows how the magical is often embedded within ordinary memories. 

Tags: meaning of life essay, purpose in life reflection, philosophy of purpose, personal reflection essay, life and meaning writing

Keywords: purpose, life meaning, self and society, essay reflection on life