ପୀତାମ୍ବର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା

ଶୈଲେନ ରାଉତରାୟ

କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ମୂଳବସନ୍ତ ନିକଟରେ ବିରୂପା ନଈ
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍/ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ କର

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟର ଅଧ୍ୟାପକ ପୀତାମ୍ବର ପ୍ରଧାନ (ଡାକ ନାଁ କାଳିଆ) ଙ୍କ ଜନ୍ମ ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ଅବିଭକ୍ତ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର କେରାଣ୍ଡିଆ ନଈ କୂଳର ବଳରାମପୁର ଗାଆଁର ଏକ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଖଣ୍ଡାୟତ ପରିବାରରେ । ଜେଜେଙ୍କର ଥିଲା ଚାରି ପାଞ୍ଚ ବାଟି ଜମି । ତାହା ସହିତ କିଛି ପାରିବାରିକ ମହାଜନି ବ୍ୟବସାୟ ବି ଥିଲା । ହେଲେ ଭାଇ ଭାଗ ହୋଇ ପୀତାମ୍ବରଙ୍କର ହେତୁ ହେଲା ବେଳକୁ ପରିବାରର ଅବସ୍ଥା ଦୁର୍ବଳ ନହେଲେ ହେଁ  ଆଗର ସେ ଛଇଛଟକ ଆଉ ନଥିଲା । 

କାଳିଆଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୯୨୯ ମସିହାର କାର୍ତ୍ତିକ ପୂନେଇ ଦିନ । ତାଙ୍କ ଆଗରୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ହୋଇ ଆର ପାରିକୁ ଚାଲି ଯାଇଥିଲେ । ସେଥି ପାଇଁ ପିଲାଦିନେ ସେ ଗେହ୍ଲା ହୋଇ ଭାରି ଦୁଷ୍ଟ ହେଇଥା’ନ୍ତି । ଶେଷକୁ ଏମିତି ବିଛୁଆତିପଣ ବାହାରିଲା ଯେ, ତ୍ରାହିତ୍ରାହି ଡାକି ବାପା ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଗାଁ ଚାଟଶାଳୀରେ ନାଁ ଲେଖାଇଦେଇ ଆସିଲେ । ଏଇ ଚାହାଳିଟି ପରେ ଅବଶ୍ୟ ଏକ ନିମ୍ନପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପରିଣତ ହେଲା । 

ବଳରାମପୁରର ଏଇ ଚାହାଳିରେ ନାମ ଲେଖା ହେଲା ବେଳୁକୁ ଦାନପୁର ଗ୍ରାମର କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ ସେଠି ହେଡ଼୍ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ । ପରେ କାଳିଆଙ୍କ ବଡ଼ବାପା ପୁଅ ସେଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଣ୍ଡିତ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ଗାଁଟିରେ ବାଦବୁଦିଆରେ ଦିଇଟି ସ୍କୁଲ ଥାଏ । ପ୍ରଥମ ସ୍କୁଲଟିର ସମ୍ପାଦକ ଥାଆନ୍ତି ପୀତାମ୍ବରଙ୍କର ମଝିଆ ଜେଜେ । ଅନ୍ୟ ଇସ୍କୁଲଟି ପଛରେ ଉଦ୍ୟୋକ୍ତା ଭାବରେ ଥାଆନ୍ତି ସେଇ ଜେଜଙ୍କର ଶଶୁର ଘର । ପରେ ଅବଶ୍ୟ ଇସ୍କୁଲୁ ଦିଓଟି ମିଶି ଗୋଟିଏ ହେଲା । ଆଉ ଏଇ ନୂଆ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଟି ପାଇଁ ଗ୍ରାଣ୍ଟ୍ ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା । ହେଡ଼୍ ପଣ୍ଡିତଙ୍କର ଦରମା ହେଲା ମାସକୁ ପାଞ୍ଚ ଟଙ୍କା, ସେକେଣ୍ଡ୍ ପଣ୍ଡିତଙ୍କର ମାସିକିଆ ତିନି ଟଙ୍କା ।

କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଗୋଡ଼ ଟିକିଏ ଛୋଟା ଥିଲା । ଏଣୁ ଲୋକେ ତା'ଙ୍କୁ ଛୋଟା ମାଷ୍ଟ୍ରେ ବୋଲି ହିଁ ଡାକୁ ଥିଲେ । ହେଲେ ତାଙ୍କର ଖାଦି ବଳରାମପୁର ଗାଁରେ ଥିଲା ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର । ସେ ସ୍କୁଲଟିକୁ ଗଛବୃଚ୍ଛରେ ଭରି ଏକ ସୁନ୍ଦର ନନ୍ଦନକାନନ କରି ଗଢ଼ି ତୋଳି ଥିଲେ । ତାହା ସହ ସେ ଥିଲେ ସ୍ନେହୀ । ସାଧାରଣତଃ ଚାହାଳିର ମାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ ଯେପରି ଜଣେ ରୁକ୍ଷ, ରାଗି ଲୋକର ଚେହେରା ଆମ ଆଖି ଆଗରେ ଭାସି ଉଠେ, ସେ ସେପରି ମୋଟେ ନଥିଲେ । 

ହେଲେ ଚାହାଳିଟିରେ, ଯାହା ପରେ ଇସ୍କୁଲଟିରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେଲା, ପାଠ ପଢ଼ା ବିଶେଷ ହେଉ ନଥିଲା ବୋଧହୁଏ । ତେଣୁ କାଳିଆ ସେଠାରେ ବିଶେଷ କିଛି ଶିଖିଲେ ନାହିଁ । ଅନ୍ୟ କଥାଟି ହେଲା ଯେ, କାଳିଆଙ୍କର ଛଅ ସାତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଆଙ୍କ ଠାରୁ ଖିର ଖିଆ ଛାଡ଼ି ନଥିଲା । ସେ ତରବରରେ ଇସ୍କୁଲୁରୁ ଦଉଡ଼ି ଆସନ୍ତି, ଆଉ ନିଜ ମାତାଙ୍କର ସ୍ତନରେ ମୁହଁ ଗୁଞ୍ଜି ଦିଅନ୍ତି । ଯଦିଓ ଏଥି ପାଇଁ ନିଜ ବଡ଼ବାପା ପୁଅ ଭାଇଙ୍କ ଠାରୁ ଉତ୍ତମମଧ୍ୟମ ମଧ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ପଡ଼େ । କିନ୍ତୁ ଯେହେତୁ ବାପା, ମାଆ କିମ୍ବା ଜେଜେମାଆ ଏଥି ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଆକଟ କରୁ ନଥିଲେ, ସେ ଏଣୁ ଅନେକ ଡେରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତୃ ସ୍ତନ୍ୟପାନରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇନଥିଲେ । 

ସେତେବେଳ ଯାଏଁ  ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଖଣ୍ଡାୟତ ପରିବାରମାନଙ୍କରେ କେବଳ ଚାକିରୀ ପାଇଁ ପାଠ ପଢ଼ିବାର ପରମ୍ପରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ନଥିଲା । ଏଣୁ ଇସ୍କୁଲୁରେ କାଳିଆ କଅଣ ପଢ଼ିଲେ ନ ପଢ଼ିଲେ ସେଥି ପ୍ରତି ଗାର୍ଜନମାନଙ୍କର ସେତେ ବେଶି ନିଘା ନ ଥିଲା । ହେଲେ ପରିବାରର ସଂସ୍କୃତି ହିଁ ତାଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ ବିଦ୍ୟାର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଲା । 

ଇସ୍କୁଲୁରେ ଫେରି, ଭାଇଙ୍କୁ ଲୁଚାଇ, ମାଆଙ୍କଠାରୁ ଖିର ଖାଇସାରିଲା ପରେ, ସେ ଜେଜେମା’ଙ୍କଠୁ ବୁଢ଼ୀମା’ କାହାଣୀ ଓ ଜେଜେଙ୍କଠାରୁ ‘ବୈଦେହୀଶ ବିଳାଶ’, ‘ଲାବଣ୍ୟବତୀ’ ଓ ‘ବିଦଗ୍ଧ ଚିନ୍ତାମଣି’ ଇତ୍ୟାଦି କାବ୍ୟର ଛାନ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଗାୟନ ଶୁଣୁଥିଲେ । ତାହା ସହିତ ବାପା ବେଳେବେଳେ ନିଜ ବଂଶର ଇତିହାସ କହି ବସନ୍ତି । କାରଣ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଥିଲା କି, ଏହା ବ୍ୟତୀତ ମଣିଷ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । 

ଗାଁ ସ୍କୁଲରୁ ପାଠ ସାରିଲା ବେଳକୁ ପିତାମ୍ବରଙ୍କର ବୟସ ହୋଇଥାଏ ନଅ କି ଦଶ । ପାଖରେ ସେତେବେଳେ କରିଲୋପାଟଣାରେ ହିଁ ମାଇନର ସ୍କୁଲଟିଏ ଥାଏ । ସେଇଠି ତାଙ୍କର ନାଁ ଲେଖା ହେଲା ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ରେଣୀରେ, ୧୯୩୮ ସାଲରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ପୂର୍ବ ବର୍ଷରେ । 

ବି. ଦ୍ର. - ଏହି ଲେଖାଟିର ଉପାଦାନ କଟକସ୍ଥ ଓଡ଼ିଶା ବୁକ୍ ଷ୍ଟୋର ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ପୀତାମ୍ବର ପ୍ରଧାନଙ୍କର ଆତ୍ମଜୀବନୀ ‘ଘାସଫୁଲର ନିଜକଥା’ରୁ ସଙ୍ଗୃହିତ ।  

Dream within a dream: a reflection on consciousness

Sailen Routray

Can we dream inside another dream? This short reflection explores the shifting boundary between dream, illusion, and waking reality.

This is a theme that is often explored in literature, both ancient and modern. Probably dreaming is not so completely divorced from waking life. For example, Ramakanta Samantaray explores this in his poem 'Magician'. But ancient texts such as the novel 'The Nine Cloud Dream' by Kim Man-Jung do this with style. This short reflection on the book explores layers of consciousness, memory, and perception. 

'The Nine Cloud Dream' is one of the best loved books in Korean literature. A few years back a desire to fill the Pacific-sized holes in my literary education took hold of me. I started accumulating a few classics from across the world, especially those from East Asia. 'The Nine Cloud Dream' was one of these. But as often happens, the mere fact of buying the books seemed to satisfy me and I never really got around to reading the volumes themselves. 

I don't know how, but I finally started this journey (am I glad!) and began reading this Korean masterpiece translated by Heinz Insu Fenkl. Dr. Fenkl is a Professor of English at SUNY New Paltz. He was born in South Korea. He has a German father and a Korean mother. He grew up in Korea until he was twelve and then moved to Germany. He is now settled in the USA. Over the last three decades he has built a steady reputation for his work as an author, editor, translator, and folklorist specialising in Korean literature.

The author of the novel, Kim Man-Jung, was a bureaucrat-politician in 17th century Korea. But now he is remembered primarily as the author of the novels 'The Nine Cloud Dream' and 'Record of Lady Sa's Trip to the South'. The latter describes the political situation of his times through satire, although it is set in Ming dynasty China. The former novel, set in ninth century Tang dynasty China, has strong Buddhist overtones. It narrates the experiences of a young Buddhist monk, Hsing-chen. He has a chance encounter with eight fairies, which brings forth latent desires that are seen by his master as unseemly. For this he is banished from the monastery and is reincarnated into a life of luxury as Shao-yu.

Over the course of a few years, Shao-yu rises to become an important state official, trusted by the emperor and becomes his brother-in-law. Apart from this Chinese princess, he also ends up with seven other beautiful and accomplished women as spouses (taken either as wife or concubine). The narrative arc is that of a bildungsroman fantasy. 

One of the most refreshing things in the book is its wholesome and capacious notion of human sexuality. For an Indian, the shared Buddhist heritage makes many of its aspects immediately accessible. Reading this novel (an almost contemporary of 'Don Quixote' and 'Robison Crusoe') helps us see the many pasts of the novel, and enables us to reimagine for it plural futures. It is also just unputdownable.

     

Details of the book: Kim Man-jung. 2019. The Nine Cloud Dream (translated by Heinz Insu Fenkl). Penguin. 

Note: There are perhaps a multitude of ways in which we are located at an odd angle from our own realities, as Bharat Majhi explores in his poem 'The Black Sheep'.

ବାଳ ବର୍ଗ ୧୦

ପାଲି 'ଧର୍ମପଦ'ର ଓଡ଼ିଆ ପଦ୍ୟାନୁବାଦ

ଅନୁବାଦକ - ଶୈଲେନ ରାଉତରାୟ

ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅବରତଣ କରୁଥିବା ପଞ୍ଚବିଂଶ ବୋଧିସତ୍ତ୍ୱ
କାମାକୁରା କାଳ (୧୩୦୦ ମସିହା)ର ଜାପାନୀ ଚିତ୍ର
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ଓଡ଼ିଆ ପଦ୍ୟାନୁବାଦ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାପ ପାଚି ଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ ।

ମୂରୁଖକୁ ତାହା ମଧୁ ପରି ଲାଗିଥାଇ ।

ଯେତେବେଳେ ପାପ ପକ୍ୱ ହୋଇ ଫଳ ଦିଏ ।

ତେତେ ବେଳେ ଅପଗଣ୍ଡ ଦୁଃଖ ପାଇଥାଏ।୧୦। 

ମୂଳ ପାଲି ପଦ

ମଧୁ ଇବ ମନ୍ୟତେ ବାଳଃ ୟାବତ୍ ପାାପଂ ନ ପଚ୍ୟତେ ।

ୟଦା ଚ ପଚ୍ୟତେ ପାପଂ ବାଳୋ ଦୁଖଂ ନିଗଚ୍ଛତି । ।

ମଧୁଂ ବ ମଞ୍ଜତି ବାଳୋ ଯାବ ପାପଂ ନ ପଚ୍ଚତି ।

ଯଦା ଚ ପଚ୍ଚତି ପାପଂ ଅଥ ବାଳୋ ଦୁକ୍ଖଂ ନିଗଚ୍ଛତି ।୧୦।

ଅନୁବାଦକୀୟ ଟୀକା: ଏହି ଅଧମ ଅନୁବାଦକକୁ ପାଲି ଜଣା ନାହିଁ । ଏଣୁ ଏହି ପଦ୍ୟାନୁବାଦଟି ପାଇଁ ତାହାର ମୂଳ ସହାୟ ହେଲା  ପ୍ରଫେସର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପ୍ରଧାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ 'ପାଲି ଧର୍ମପଦ' ଗ୍ରନ୍ଥଟି, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ସଂସ୍କୃତ ରୂପାନ୍ତର ସହ ଓଡ଼ିଆ ଗଦ୍ୟାନୁବାଦ କରିଯାଇଛନ୍ତି । ଗ୍ରନ୍ଥଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ । କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନୁବାଦକ ୧୯୯୪ ମସିହାରେ କଟକସ୍ଥ ପ୍ରକାଶନ ସଂସ୍ଥା ଫ୍ରେଣ୍ଡ୍‌ସ୍‌ ପବ୍ଲିଶର୍ସ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣଟି ବ୍ୟବହାର କରିଛି । ଏହା ଛଡ଼ା ଏହି ପଦ୍ୟାନୁବାଦ କରିବା ପାଇଁ 'ଦି ସେକ୍ରେଡ଼୍ ବୁକ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଦି ଇଷ୍ଟ୍' ସିରିଜ୍‌ରେ ମାକ୍ସ୍ ମ୍ୟୁଲର୍‌ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ 'ଦି ଧମ୍ମପଦ' ଇଂରାଜି ଗ୍ରନ୍ଥଟିର ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ରୁଟ୍‌ଲେଜ୍ ଛାପିଥିବା ସଂସ୍କରଣଟିର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି ।

Drown your body in the ocean of being

Bhima Bhoi

Translated by Sailen Routray

  Jaali work at Safdarjung Tomb, Delhi
Wikimedia Commons/Pallav.journo

Drown your body 

in the ocean of being. [0]

That ocean of being?

Take refuse in that.

Carrying out

what the master orders. [1]

You will be saved

when you practice thatness.

You will be met 

in the Brahman.

The three gunas will then fall off 

becoming without desires. [2]

A human birth is of value.

Cognize it in this body.

You won't get this

rare birth again. [3]

The Brahman is indivisible.

It's not possible to break it into parts.

You will be saved from this earth 

only when you take refuse in that. [4]

Offer this body and life

to the Lord.

You will be redeemed

when the embodied one 

expands in the Brahman. [5]

Bhima the Kondh says

this verse is entangled.

It's the enlightened ones

who like the dharma.

Note: Bhima Bhoi (1850-1895) was an 19th century Odia saint poet. His compositions were instrumental in the spread of Mahima religion in peninsular India, especially in the Odia speaking regions. His bhajans remain popular even today, and are performed widely. Although he was ignored by the literary establishment of his times, he is a major figure in the history of Odia literature now, with texts like "Stuti Chintamani" and "Bramha Nirupana Gita" considered as classics. 

First line of the bhajan in Odia: "Brahma sagare pinda jhasAa nei"