ମାର୍କସ ଅରିଲସଙ୍କର 'ବିଚାରମାଳା'

ଦ୍ୱିତୀୟ କାଣ୍ଡ: ପଞ୍ଚମ ଓ ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ

ଅନୁବାଦକ - ଶୈଲେନ ରାଉତରାୟ

ରୋମୀୟ ସ୍ଟୟିକ ଦାର୍ଶନିକ ସେନେକା
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡ଼ିଆ କମନ୍ସ୍

ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ

ପ୍ରହର ପରେ ପ୍ରହର ଏହା ତୁମର ଧ୍ୟେୟ ହୋଇ ରହୁ - ଜଣେ ରୋମୀୟ ଭାବରେ ତଥା ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ, ଯାହା ଉପସ୍ଥିତ ତାହାକୁ ମାନବିକ, ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ତଥା ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ଉଚିତ ତଥା ପ୍ରାକୃତିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ସହ ସମ୍ପାଦିତ କରିବା । ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ୟାପାରରୁ ନିଜର ମନକୁ ମୁକ୍ତ ରଖ । ଏହା ତୁମ୍ଭେ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ ସମ୍ଭବ, ଯଦି ତୁମ୍ଭେ ନିଜର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ, ନିଜ ମନରୁ ସମସ୍ତ ବାଟବଣା ଚିନ୍ତା, ତର୍କର ନିର୍ଦ୍ଦେଶରୁ ଭାବନା-ଭିତ୍ତିକ ପଳାୟନ, ପ୍ରଦର୍ଶନର କାମନା, ଆତ୍ମ ପ୍ରଶସ୍ତି ତଥା ନିଜର ସ୍ଥିତାବସ୍ଥା ସହ ଅସନ୍ତୋଷ, ଆଦିକୁ, ଦୂରେଇ ଦେଇ, ଏପରି ଭାବରେ କରିପାରିବ, ଯେପରି ସେହି କାମଟି ତୁମ୍ଭର ଜୀବନର ଅନ୍ତିମ କାର୍ଯ୍ୟ । ଦେଖ, ମନୁଷ୍ୟକୁ କେତେ କମ ଜିନିଷ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ଫଳରେ କି ତାହାର ଜୀବନ ହୋଇପାରିବ ନୀରବ ଓ ଦିବ୍ୟ: ତାହାକୁ କେବଳ ଏହି କେତୋଟି ଉପଦେଶକୁ ଆଚରଣରେ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ତାହାଠାରୁ ଆଉ କିଛି ଅଧିକର ଅପେକ୍ଷା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ ।

ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ

ଯାଅ, ଯାଅ, ହେ ମୋର ଆତ୍ମନ୍ ! ନିଜକୁ ତିରଷ୍କୃତ ଓ ଅପମାନିତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ! ହେଲେ ଆହୁରି ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ନିଜର ମହତ ରଖିବା ନିମନ୍ତେ ସମୟ ଅତିବାହିତ ହୋଇଯିବ । ମନୁଷ୍ୟର ଏକ ହିଁ ଜୀବନ, ତୁମର ଅନ୍ତ ଅତି ନିକଟରେ, ହେଲେ ତେବେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ମହତ ପାଇଁ ତୁମ୍ଭେ ଲୋଚନ ଫେଡ଼ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନିଜର ଆନନ୍ଦକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମନ ଓ ମତ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ କରି ରଖ । 

ଅନୁବାଦକୀୟ ଟୀକା: ଗ୍ରୀକ ଓ ବିଶ୍ୱ ଦର୍ଶନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରାଚୀନ ରୋମର ଚିନ୍ତକ ୧୬ତମ ସମ୍ରାଟ ମାର୍କସ ଅରିଲସ (୧୨୧-୧୮୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ) ଙ୍କର ଗ୍ରନ୍ଥ ମେଡିଟେସନସ ର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ରହିଛି । ଷ୍ଟଇକ୍ ଦର୍ଶନ ପରମ୍ପରାର ଏକ କ୍ଲାସିକ୍ ଭାବରେ ଏହାକୁ ଗଣାଯାଏ । ପୃଥିବୀସାରା ଏବେ ଷ୍ଟଇକ୍ ଦର୍ଶନ ପରମ୍ପରାର ପୁନରୁତ୍ଥାନ ଘଟୁଅଛି । ଗ୍ରନ୍ଥଟିର ଅନୁବାଦଟି ମୂଳ ଗ୍ରୀକ ଭାଷାର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାନ୍ତରର ସାହାଯ୍ୟ ନେଇ କରାଯାଇଅଛି ।

No, I have not arrived

Sailen Routray

 'The arrival of the leave train' (1918)
Oil painting by Bernard Meninsky (1891–1950)
Photo credit: Wikimedia Commons

The other day, in passing, perhaps in good faith, you mentioned to another in front me, that "He has arrived." Or were you perhaps being sarcastic? 

But, no. I have not arrived. 

I am still in the train. The train rattles, shakes, but moves, albeit slowly. It is built of the teachings of my master. Rather of whatever I make of his teachings. For his teachings are correct, beneficial and robust, like that of any other master. So, I am abroad, on this train, which is made up of my master's words. 

My master is a robber. He has robbed me of vain curiousity, the need to know how the world works so that I can change the world. He has snatched away the veils I used to hide my true desires from myself. I now must look within and see what is there. And there is so much to change within. Everything that needs to be changed, accepted, lived with, and transcended, is within.

My master is a magician. He has revealed the tricks of the world and how it fools me to keep me entangled with it. How it promises pleasure but delivers pain. How it really has nothing up its sleeves.

 

My master is also a doctor. He heals souls, he heals bodies, he heals minds. He heals men, he heals women, he heals the poor, he heals the rich, he heals the whites, he heals the browns. He heals wounds, he heals vanities, he heals delusions. 

My master has also pulled into the train other folk like me, people with sorrow,  people with pain, people with delusions. Now they give me company, even when they are silent, especially so when they are silent. 

My journey, our journey, has a destination, for now. I have not chosen the terminus of this railway line. My master has. And when I reach there I may have to leave on another journey in another train built with his words.  

On this journey, I also see other people passing in other trains built with the teachings of other masters. On seeing them my heart gladdens, that they are also safe, that they are also protected. That one day their sorrow will end.

But, no. I have not arrived. 

I will perhaps never arrive. But I am glad where I am going. I am glad to be on this train. I am glad to be on this journey. And I am glad about this point of my journey. 

For each point of this journey is an arrival. 

But, no. I have not arrived. 

I am arriving, each moment, at a new station. And at each station I meet a new me. And when I meet this new me, I can only hug him and cry. Not with pain. But with love.   

ମାର୍କସ ଅରିଲସଙ୍କର 'ବିଚାରମାଳା'

ଦ୍ୱିତୀୟ କାଣ୍ଡ: ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ

ଅନୁବାଦକ - ଶୈଲେନ ରାଉତରାୟ

ଷ୍ଟଇକ ଦାର୍ଶନିକ ଜିନୋଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡ଼ିଆ କମନ୍ସ୍

ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ

ଯାହା ଦିବ୍ୟ, ତାହା ବିଧିନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ । ପ୍ରକୃତିରେ, ଅର୍ଥାତ ଦଇବର ଅଧ୍ୟାଦେଶର ଗୂଢ଼ ବୁଣାଟରେ, ନିର୍ଘାତ ସଞ୍ଜୋଗଗୁଡ଼ିକର ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି । ଦଇବ ହିଁ ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥର ପ୍ରବାହର ଉତ୍ସ । ଏହା ସହିତ ଆବଶ୍ୟକତା ତଥା ବ୍ରହାଣ୍ଡର ମଙ୍ଗଳ ଜଡ଼ିତ । ତୁମ୍ଭେ ନିଜେ ଏହି ଅଖିଳ ବିଶ୍ୱର ଅଂଶ । ଯାହା ସମଷ୍ଟିର ଧର୍ମ ଓ ଯାହା ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ତାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ବ୍ୟଷ୍ଟି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ । ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ରକ୍ଷିତ, ସେହି ବଦଳ ମୂଳଭୁତ ପଦାର୍ଥରେ ହେଉ, କିମ୍ବା ସେମାନେ ଗଢ଼ୁଥିବା ବୃହତ୍ତର ସଂରଚନାରେ ହେଉ । ଏହି ଅବଧାରଣାକୁ ତୁମ୍ଭେ ଦୃଢ଼ତାର ସହ ଧରି ରଖ, ଏହା ହିଁ ତୁମ୍ଭର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ହେଉ । ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜର ତୃଷ୍ଣା ତୁମ୍ଭେ ପରିହାର କର । ତାହା ହେଲେ ତୁମ୍ଭର ମୃତ୍ୟ ସମୟରେ କୌଣସି ତିକ୍ତତା ଅବଶେଷ ରହିବ ନାହିଁ । ଓ ତୁମ୍ଭେ ମରଣକୁ ହୃଦୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିରୁତା କୃତଜ୍ଞତାର ସହ ସୁଶୋଭନ ଭାବରେ ଭେଟି ପାରିବ । 

ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ

ନିଜର ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରିତାର ନାନାଦି ବର୍ଷ, ତଥା ଦେବତାମାନେ କିପରି ତୁମ୍ଭ ଉପରେ ଯୁଗ ପରେ ଯୁଗ କୃପା କରିଚାଲିଛନ୍ତି, ଯାହାର ତୁମ୍ଭେ କେବେ ବିନିଯୋଗ କରିନାହଁ, ତାହାର  ସ୍ମରଣ କର । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ସମୟ ଉପସ୍ଥିତ ଯେ ତୁମ୍ଭେ ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅଂଶ, ସେହି ବିଶ୍ୱର ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତୁମେ ଯେଉଁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକାରୀ ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ, ତାହାଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କର । ଏକଥା ମଧ୍ୟ ଅନୁଭର କର ଯେ, ତୁମ୍ଭର ସମୟ ସୀମିତ । ଏହାକୁ, ଏଣୁ, ନିଜର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ନ କଲେ ଏହି କାଳ ଅତିବାହିତ ହେବ, କେବେ ଲେଉଟିବ ନାହିଁ ।

ଅନୁବାଦକୀୟ ଟୀକା: ଗ୍ରୀକ ଓ ବିଶ୍ୱ ଦର୍ଶନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରାଚୀନ ରୋମର ଚିନ୍ତକ ୧୬ତମ ସମ୍ରାଟ ମାର୍କସ ଅରିଲସ (୧୨୧-୧୮୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ) ଙ୍କର ଗ୍ରନ୍ଥ ମେଡିଟେସନସ ର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ରହିଛି । ଷ୍ଟଇକ୍ ଦର୍ଶନ ପରମ୍ପରାର ଏକ କ୍ଲାସିକ୍ ଭାବରେ ଏହାକୁ ଗଣାଯାଏ । ପୃଥିବୀସାରା ଏବେ ଷ୍ଟଇକ୍ ଦର୍ଶନ ପରମ୍ପରାର ପୁନରୁତ୍ଥାନ ଘଟୁଅଛି । ଗ୍ରନ୍ଥଟିର ଅନୁବାଦଟି ମୂଳ ଗ୍ରୀକ ଭାଷାର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାନ୍ତରର ସାହାଯ୍ୟ ନେଇ କରାଯାଇଅଛି ।

The Butterfly

Sailen Routray

Painting 'Chasing Butterflies' (2015)
Oil on canvas, by Todd Williamson (1964-present)
Photo credit: Wikimedia Commons/Todd Williamson

The butterfly gets startled.

But it does not swing on the flowers.

Nor does it skim the waters.

Is this all that is there to the story?

Or is there something more?

This field of flowers

stretches from the gates of my dreams

to the horizons of your sleeplessness.

Therefore,

the flowering plant does not die. 

But the butterfly?

It gets startled.